SZD-37 Jantar

Typ: szybowiec wyczynowy

Liczba wyprodukowanych egzemplarzy: 2

Konstruktorzy: Adam Kurbiel

Piloci oblatywacze: Jerzy Śmielkiewicz

SZD-37 Jantar to przełomowy, jednomiejscowy polski szybowiec wysokowyczynowy klasy otwartej, zaprojektowany w Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Szybownictwa w Bielsku-Białej jako pierwsza w kraju konstrukcja w pełni laminatowa. Decyzja o jego powstaniu zapadła po Mistrzostwach Świata w 1965 i 1968 roku, które jednoznacznie wykazały przewagę technologii kompozytowych nad tradycyjnymi konstrukcjami drewnianymi, takimi jak SZD-31 Zefir 4. Realizacja projektu pod kierownictwem Adama Kurbiela wymagała nie tylko stworzenia nowej dokumentacji, ale przede wszystkim zbudowania zaplecza technologicznego i przeszkolenia personelu. Ze względu na brak odpowiednich materiałów krajowych, polskie lotnictwo musiało nawiązać współpracę z Hutą Szkła w Krośnie w celu opracowania specjalistycznych tkanin, natomiast w konstrukcji wykorzystano sprawdzoną na Zachodzie żywicę Epicote.

Szybowiec wyróżniał się nowatorską konstrukcją hybrydową, łączącą laminatowy kadłub z duralową belką ogonową, co było odpowiedzią na ówczesne problemy z wytrzymałością ogonów wykonanych w całości z kompozytu. Wewnątrz kadłuba umieszczono stalową kratownicę łączącą skrzydła z podwoziem, a kabinę wyposażono w chowane koło z hamulcem tarczowym i dwuczęściową osłonę. Skrzydła o obrysie dwutrapezowym posiadały integralne zbiorniki balastowe o pojemności 75 litrów oraz innowacyjne klapolotki. Powstały dwa egzemplarze prototypowe o rozpiętościach 17,5 m oraz 19 m, które oblano wiosną 1972 roku.

Sukces konstrukcji został przypieczętowany podczas Mistrzostw Świata we Vršacu, gdzie Stanisław Kluk zajął trzecie miejsce w klasie otwartej i pierwsze w klasie 19-metrowej, a sam Jantar otrzymał prestiżową nagrodę OSTIV. W 1973 roku na tych maszynach ustanowiono siedem rekordów Polski, w tym wybitne wyniki Adeli Dankowskiej i Stanisława Kluka. Choć powstały tylko dwa prototypy, doświadczenia zebrane przy ich budowie i eksploatacji stały się fundamentem dla całej rodziny seryjnych szybowców Jantar, takich jak Jantar Standard czy Jantar 2, które przez lata dominowały na światowych niebach.