WWS–1 / 1936
WWS-1 SALAMANDRA
Rekonstrukcja przedwojennej konstrukcji
Konstrukcja Salamandry
Gondola ze sklejki, otwarte belki i płócienne poszycie.
Płat i lotki
Prostokątny środek płata przechodzi w zwężające się końce. Przedni keson sklejkowy i skośne wzmocnienie przy nasadzie odpowiadają rysunkom oraz zdjęciom z 1937 roku. Dalej skrzydło pokrywa płótno. Dwie lotki poruszają się wokół skośnych osi zawiasów.
Gondola, belki i naciągi
Kanciasta gondola ze sklejki łączy się z dwiema belkami skrzynkowymi. Tył kadłuba usztywniają skrzyżowane cięgna, a płat wspiera pojedyncza rura stalowa po każdej stronie. Przedwojenne zdjęcia pokazują charakterystyczne ciemne pola poszycia.
Otwarta kabina
Mały wiatrochron widoczny na fotografii NAC osłania miejsce pilota. Drążek i orczyk poruszają się razem ze sterami. Szczegóły siedzenia, pasów i przyrządów są przybliżeniem: dostępne fotografie nie pokazują kompletnego wnętrza tego egzemplarza.
Płoza i amortyzacja
Jesionowa płoza pod gondolą współpracuje z amortyzatorem pneumatycznym. Pod ogonem znajduje się mniejsza płoza. Wózki widoczne na części zdjęć służyły do przemieszczania szybowca po ziemi.
Przedwojenne usterzenie
WWS-1 ma węższe usterzenie poziome z łagodnie zaokrąglonym obrysem i prostą osią zawiasów. Odtworzono też wysoki, wąski statecznik pionowy i ster kierunku według rzutów wersji przedwojennej. Na ogonie znajduje się oznaczenie W.W.S.1.
Przedwojenna Salamandra
WWS-1 · projekt z 1936 roku
Wacław Czerwiński zaprojektował Salamandrę w Wojskowych Warsztatach Szybowcowych w Krakowie. Oblatana latem 1936 roku konstrukcja pozwalała przejść od pierwszych lotów szkolnych do treningu żaglowego i termicznego. Produkowano ją również we Lwowie i na Śląsku.
Podstawą wyglądu modelu jest fotografia przekazania szybowców Aeroklubowi Krakowskiemu w maju 1937 roku, zachowana w Narodowym Archiwum Cyfrowym. Odtworzono duży napis „SALAMANDRA” na gondoli, oznaczenie „W.W.S.1.” na ogonie, wiatrochron i podział jasnych oraz ciemnych pól poszycia.
Powojenna IS-A Salamandra jest osobnym modelem w kolekcji. Przedstawia muzealny SP-322 z późniejszym usterzeniem. WWS-1 zachowuje wcześniejszy obrys ogona i konfigurację bez hamulców aerodynamicznych.
Historia: Samoloty Polskie. Opis i fotografia z epoki: „Skrzydlata Polska” 8/1937, s. 193–194.
- Rozpiętość
- 12,50 m
- Długość
- 6,45 m
- Powierzchnia skrzydeł
- 16,9 m²
- Masa własna
- 110 kg
- Konstruktor
- Wacław Czerwiński
- Konstrukcja
- Drewno, sklejka, płótno
Dokumentacja rekonstrukcji
Wersja przedwojenna · fotografie i rzuty.
WWS-1 w katalogu Samoloty Polskie
Wskazana karta typu: historia, wymiary, opis konstrukcji i galeria materiałów. Rozróżnienie oryginalnej WWS-1 oraz powojennych rozwinięć.
Rzuty Andrzeja Glassa
Rysunek z „Polskich konstrukcji lotniczych 1893–1939”, reprodukowany w karcie typu. Podstawa obrysu płata, gondoli, belek i przedwojennego usterzenia.
Narodowe Archiwum Cyfrowe · maj 1937
Szybowce Aeroklubu Krakowskiego, sygnatura 1-S-1187-2. Fotografia z archiwum Ilustrowanego Kuriera Codziennego, dostępna także w reprodukcji Wikimedia Commons.
Skrzydlata Polska · sierpień 1937
„Przegląd ostatnich polskich szybowców”, s. 193–194. Współczesny konstrukcji opis płata, kadłuba i własności użytkowych, tabela wymiarów oraz fotografia Salamandry.
Zdjęcia i porównanie obrysu
Zbiór Piotra Piechowskiego: fotografia z Rachowa koło Tęgoborzy i rysunek WWS-1. Materiał porównawczy dla proporcji i różnic wyposażenia poszczególnych szybowców.
Zakres wierności
Wymiary główne i obrys oparto na dokumentacji, a podział poszycia i napisy na zdjęciach. Barwy pozostają interpretacją czarno-białej fotografii. Lokalne przekroje gondoli, drobne okucia, siedzenie, pasy i układ przyrządów są przybliżeniami. Brak potwierdzonego numeru tego egzemplarza w dostępnych materiałach.
Źródła różnią się w oznaczeniu profilu: karta Samoloty Polskie podaje G-535 i grubość 15,2%, zbiór Piotra Piechowskiego G-378, a opisy powojennej Salamandry G-387. W tej rekonstrukcji przyjęto roboczo współrzędne G-535 z UIUC, zachowując linię średnią i skalując grubość do 15,2%. Profil wymaga potwierdzenia dokumentacją fabryczną.
Lotki, stery, drążek i orczyk pokazują zasadę działania. Zakresy wychyleń oraz wskazania dwóch przyrządów są poglądowe; cięgna nie symulują odkształceń. Model powstał bez pomiarów oryginału i nie jest dokumentacją warsztatową ani symulatorem lotu.