IS–C / Polska
IS-C ŻURAW
Rekonstrukcja zachowanego szybowca
Konstrukcja Żurawia
Dwa miejsca, mewi płat i drewniany kadłub.
Mewi płat
Skrzydła o rozpiętości 18 metrów unoszą się przy kadłubie, a ich zewnętrzne części biegną niemal poziomo. Przez okienka w nasadach instruktor mógł patrzeć w dół. Płyty hamulców wysuwają się nad i pod płatem.
Drewniana półskorupa
Obły nos przechodzi w głęboki kadłub kabinowy i wąską belkę ogonową. Poszycie ze sklejki współpracuje z wewnętrznymi wręgami. Kremowe malowanie i czarne SP-1213 odpowiadają zdjęciom muzealnym z kwietnia 2025 roku.
Dwa stanowiska
Uczeń siedzi z przodu, a instruktor pod nasadą skrzydeł. W modelu można zająć każde z miejsc. Przednia tablica ma pięć przyrządów i pusty środkowy otwór, zachowany zgodnie ze zdjęciem odnowionego SP-1213.
Płoza i stałe koło
Długa przednia płoza podąża za zaokrąglonym spodem kadłuba. Za nią znajduje się niewielkie stałe koło, a pod ogonem osobna płoza. Pokaz ugięcia przedniej płozy jest poglądowy.
Zaokrąglone usterzenie
Wysoki statecznik pionowy i szeroki ster kierunku mają miękki, zaokrąglony obrys. Usterzenie poziome jest wolnonośne. Ster wysokości pracuje razem z drążkami obu stanowisk.
Żuraw z Instytutu Szybownictwa
IS-C · pierwszy lot 22 kwietnia 1952
Żuraw był dwumiejscowym szybowcem szkolno-treningowym. Powstał w Instytucie Szybownictwa w Bielsku na podstawie niemieckiego DFS Kranich II. Dokumentację odtworzyli i dostosowali do polskiej produkcji Józef Niespał i Andrzej Kokot.
Prototyp oblatano w Gdańsku 22 kwietnia 1952 roku. W latach 1952–1953 zakłady w Poznaniu i Gdańsku zbudowały, według danych Muzeum Lotnictwa Polskiego, 51 egzemplarzy. Żurawie służyły do szkolenia i treningu pilotów w aeroklubach.
Uczeń zajmował miejsce z przodu, a instruktor siedział w rejonie skrzydeł. Charakterystyczny mewi płat miał przezroczyste okienka przy kadłubie, poprawiające widoczność w dół z tylnego stanowiska. Szybowiec łączył drewnianą konstrukcję, długą płozę i niewielkie stałe koło.
Wzorem rekonstrukcji jest SP-1213, przekazany do muzeum w 1964 roku. Odnowiono go w Zakładzie Szybowcowym „Jeżów” w latach 2023–2024. Model przedstawia kremowe malowanie ze zdjęć muzealnych z kwietnia 2025 roku, z czarnymi znakami rejestracyjnymi.
Historia, egzemplarz i renowacja: Muzeum Lotnictwa Polskiego. Obrys i zdjęcia archiwalne: zbiór Piotra Piechowskiego.
- Rozpiętość
- 18,00 m
- Długość
- 7,70 m
- Powierzchnia płata
- 22,68 m²
- Układ
- Dwa miejsca w tandemie
- Egzemplarz
- SP-1213
- Kolekcja
- Muzeum Lotnictwa Polskiego
Oryginał i dokumentacja
Zdjęcia odnowionego SP-1213, odsłonięta konstrukcja i rysunek w trzech rzutach.
Zachowany szybowiec
Karta muzealna IS-C Żuraw: historia, wymiary i fotografie odnowionego SP-1213. Widoki z przodu, z boku, od góry i od spodu są podstawą malowania oraz detali modelu.
Konstrukcja podczas renowacji
Dokumentacja prac z lat 2023–2024: drewniany kadłub, żebra, dźwigary i otwory w nasadach skrzydeł. Fotografie opublikowane przez Muzeum Lotnictwa Polskiego.
Oryginalna tablica przyrządów
Muzealne zbliżenie przedniej kabiny. Pięć przyrządów, pusty otwór w górnym rzędzie, szara płyta i żółty uchwyt wyczepu posłużyły do odtworzenia widocznego wyposażenia.
Rzuty i fotografie archiwalne
Zbiór Piotra Piechowskiego, w tym rysunek Romana Kiełpikowskiego. Rzuty przedstawiają SP-1274 i służą do porównania kształtu; malowanie modelu pochodzi ze zdjęć SP-1213.
Współrzędne profilu Göttingen 535
Baza profili UIUC. Górne i dolne rzędne historycznego profilu zastosowano w geometrii skrzydeł; nie dysponujemy kompletem przekrojów fabrycznych polskiego egzemplarza.
Podstawa rekonstrukcji
Rozpiętość, długość i powierzchnię skrzydeł przyjęto z karty muzealnej. Obrys zestawiono z rysunkiem w trzech rzutach i fotografiami SP-1213. Osobno odtworzono mewie załamanie płata, okienka przy kadłubie, zaokrąglony nos, ramy osłony oraz oznaczenia po renowacji.
Model powstał na podstawie rysunku i zdjęć, bez skanu 3D i pomiarów oryginału. Przekroje kadłuba, dokładne kąty płata, wymiary drobnych okuć, odcień farby i skale przyrządów są przybliżone. Wyposażenie tylnego stanowiska ma charakter poglądowy; dostępne zbliżenie dokumentuje przednią tablicę.
Ruchy sterów, wysuw hamulców, otwieranie przedniej osłony i ugięcie płozy służą oglądaniu mechanizmów. Ich zakresy są demonstracyjne. Szybowiec pokazano w położeniu konstrukcyjnym; przyrządy nie symulują lotu.