IS–5 / 1949
IS-5 KACZKA
Eksperymentalny układ z usterzeniem z przodu
Konstrukcja Kaczki
Przednie usterzenie, krótki kadłub i stery na końcach skrzydeł.
Skrzydło i lotki
Wąski trapezowy płat ma wznios, prostą krawędź spływu i różnicowe lotki. Keson przed dźwigarem pokrywa sklejka; za nim znajduje się płótno. Główne skrzydło korzystało z samostatecznego profilu Peyret.
Przedni ster wysokości
Usterzenie znajduje się przed pilotem. W wariancie II powiększono ruchomy ster, dodając blachę. Ściągnięcie drążka wychyla jego krawędź spływu w dół, zwiększając siłę unoszącą przód szybowca.
Płyty brzegowe
Na końcach skrzydeł są pionowe powierzchnie z osobnymi sterami wychylanymi wyłącznie na zewnątrz. Wariant II otrzymał powiększenia z blachy duralowej. Pedały można naciskać niezależnie lub jednocześnie.
Kabina pilota
Krótki kadłub mieści zakrytą kabinę. Układ ram osłony i łukowej tablicy z pięcioma przyrządami odtworzono z rysunku oraz fotografii. Siedzenie, pasy, drobne okucia i wskazania tarcz są przybliżeniami.
Rozchylany tył kadłuba
Dwie połówki tylnej skorupy otwierały się na boki, tworząc eksperymentalny hamulec aerodynamiczny. Okazał się mało skuteczny i w późniejszych próbach został zablokowany. Model pokazuje zasadę działania pierwotnego mechanizmu.
Długa płoza
Pod kadłubem biegnie drewniana płoza amortyzowana gumową dętką. Odwzorowano jej łuk, osłonę amortyzacji i mocowania. Szybowiec nie miał stałego podwozia kołowego.
Eksperyment z układem kaczki
IS-5 · SP-821 · 1949
W Instytucie Szybownictwa w Bielsku Tadeusz Kostia i Irena Kaniewska zaprojektowali szybowiec z usterzeniem przed skrzydłem. Jedyny prototyp, oznaczony SP-821 i numerem fabrycznym 044, oblatano 29 marca 1949 roku. Pilotem był Piotr Mynarski.
Podczas prób zmieniano powierzchnię przedniego steru, wielkość płyt brzegowych i wyważenie. Model przedstawia wariant II: z blaszanymi powiększeniami steru wysokości i sterów na końcach skrzydeł. Ich obrys oparto na historycznych rzutach oraz fotografii szybowca w locie.
Rozchylany tył kadłuba miał hamować szybowiec. Jego skuteczność okazała się niewielka i później unieruchomiono połówki skorupy. W modelu można obejrzeć zasadę tego eksperymentalnego mechanizmu. Prototyp nie zachował się — został zniszczony w pożarze hangaru w Łodzi w 1961 roku.
Opis konstrukcji, warianty i fotografie: „Konstrukcje lotnicze Polski Ludowej”, s. 52–54. Zdjęcia porównawcze: zbiór Piotra Piechowskiego.
- Rozpiętość
- 11,56 m
- Długość
- 4,00 m
- Powierzchnia skrzydła
- 10,0 m²
- Załoga
- 1 osoba
- Konstruktorzy
- T. Kostia, I. Kaniewska
- Konfiguracja modelu
- Wariant II
Dokumentacja rekonstrukcji
SP-821 · rzuty, fotografie i opis prób.
Konstrukcje lotnicze Polski Ludowej
Archiwalny opis IS-5, rysunek w trzech rzutach, porównanie wariantów i fotografia tablicy przyrządów. Publikacja opisuje też malowanie prototypu.
Rzuty Romana Kiełpikowskiego
Opracowanie pokazujące obrys kadłuba, skrzydła, osłonę kabiny oraz blaszane powiększenia usterzenia. Reprodukcja w zbiorze Piotra Piechowskiego.
Kaczka w locie
Fotografia ze zbiorów Wojciecha Gorgolewskiego, udostępniona przez Piotra Piechowskiego. Porównanie wzniosu płata, usterzenia i proporcji kadłuba.
Otwarty tył kadłuba
Archiwalne zdjęcie po lądowaniu pokazuje dwie rozchylone połówki hamulca i ich wewnętrzną konstrukcję. Reprodukcja w katalogu Samoloty Polskie.
Historia i pięć konfiguracji
Katalog Samoloty Polskie: historia prób oraz opis zmian w kolejnych wariantach jedynego egzemplarza.
Zakres wierności
Wymiary i obrys wynikają z opublikowanych rzutów. Jasnokremowe poszycie, czarne znaki i żółte pasy prototypu opisano w dokumentacji; ich odcienie i dokładne położenie pasów pozostają przybliżeniem. Ślady żeber i połączenia blaszanych powiększeń odtworzono na podstawie ilustracji.
Główne skrzydło miało samostateczny profil Peyret. Jego przekrój przybliżono z rysunku — nie odnaleziono tabeli fabrycznych rzędnych. Dla przedniego usterzenia wykorzystano profil G-549, a dla płyt brzegowych G-723, korzystając ze współrzędnych UIUC. Grubość płyt brzegowych dostosowano do obrysu widocznego na rzutach i zdjęciach.
Lokalne przekroje skorupy, grubości elementów, drobne okucia i wyposażenie siedzenia są przybliżeniami. Łuk tablicy i rozmieszczenie pięciu przyrządów oparto na archiwalnej fotografii; szczegóły tarcz i ich wskazania są poglądowe. Rysunki i zestawienia podają rozbieżne wysokości, dlatego pionowy obrys porównano również z fotografiami.
Ruch sterów pokazuje ich współpracę z drążkiem i pedałami. Kąty wychyleń i tor otwierania hamulca są poglądowe. Nie odtworzono instalacji cięgien wewnątrz skrzydła ani zmiany środka ciężkości stosowanej w późniejszych próbach. Model powstał bez pomiarów oryginału i nie jest dokumentacją warsztatową ani symulatorem lotu.