EM–10 / Polska
EM-10 BIELIK
SP-YEM · prototyp latający · 2003
Konstrukcja Bielika
Skrzydło pasmowe, sterolotki i kabina prototypu z Bielska-Białej.
Skrzydło pasmowe
Długie napływy płynnie łączą nos ze skrzydłami. Płat ma cienki, symetryczny profil K6D. Klapy przednie i tylne pracują na niemal całej rozpiętości; samolot nie ma klasycznych lotek.
Wlot i silnik
Prostokątny wlot pod kadłubem wyróżnia latający prototyp. W 2003 roku napędzał go General Electric CJ610-6. Okrągła dysza pozostaje nieruchoma — wektorowanie ciągu było planem rozwoju.
Kabina prób w locie
Wąska kabina mieści stanowiska w układzie tandem. W modelu pokazujemy przedni fotel, analogową tablicę i uproszczoną aparaturę prób z tyłu. Osłony otwierają się na prawą stronę; układ wyposażenia jest interpretacją fotografii.
Podwozie trójpodporowe
Jedno koło przednie i dwa koła główne. Można obejrzeć chowanie podwozia: przedniego do przodu, głównego do tyłu. Tor ruchu oraz wnętrza wnęk są rekonstrukcją poglądową.
Sterolotki i dwa stateczniki
Całe połówki usterzenia poziomego obracają się zgodnie przy sterowaniu wysokością i różnicowo przy przechyleniu. Dwa stateczniki pionowe są odchylone na zewnątrz. Suwaki pokazują zasadę działania, bez symulacji dynamiki lotu.
Odrzutowiec z Bielska-Białej
Edward Margański · aerodynamika Krzysztof Kubryński
EM-10 Bielik powstał jako demonstrator lekkiego samolotu szkolnego. Zespół Edwarda Margańskiego połączył doświadczenie w budowie kompozytowych szybowców z koncepcją „latającego symulatora”. Planowano przenieść część szkolenia bojowego do symulacji elektronicznej prowadzonej podczas lotu.
Prototyp SP-YEM po raz pierwszy wystartował w Mielcu 4 czerwca 2003 roku, pilotowany przez Wiesława Cenę. Drugi lot odbył się 9 lipca. Prezentacja producenta z marca 2004 roku oddziela wykonane próby od planowanych wersji seryjnych. Model przedstawia biały samolot z okresu tych prób.
W aerodynamice szczególne znaczenie miały napływy i sterowanie przy dużych kątach natarcia. Przechyleniem sterowano usterzeniem poziomym, co pozostawiało krawędzie skrzydeł do dyspozycji klap. Te zależności można obejrzeć w panelu mechanizmów.
- Oznaczenie
- EM-10 · SP-YEM
- Oblot
- 4 czerwca 2003
- Rozpiętość wg MLP
- 6,5 m
- Długość wg MLP
- 9,3 m
- Napęd prototypu
- GE CJ610-6
- Profil skrzydła
- K6D · 6%
Dokumentacja rekonstrukcji
Publikacje twórców i fotografie prototypu
Krzysztof Kubryński · projekt aerodynamiczny, 2004
Mechanika w Lotnictwie XI, s. 7–17. Rzuty, profil K6D, napływy, klapy i zasada działania sterolotek. Rysunek 3 przedstawia etap projektu; późniejszy obrys usterzenia porównano ze zdjęciami prototypu.
E. Margański i Wspólnicy · prezentacja projektu, marzec 2004
Materiał producenta zachowany na stronie archiwalnej. Potwierdza silnik CJ610-6 i daty dwóch lotów. Fotografie A–D dokumentują biały prototyp, w tym widoki z góry i pierwszy lot.
Edward Margański · wspomnienie pierwszego lotu
Artykuł konstruktora w Lotnictwo Aviation International 12/2024. Fotografia SP-YEM służy do porównania malowania, sondy, ram kabiny i podwozia z okresu prób.
Fotografie prototypu · spiton / Modelwork, 2019
Trzynaście zdjęć przy zakładach Margański & Mysłowski. Pomocnicza dokumentacja wlotu, dyszy, zawiasów i usterzenia. Późniejsze szare malowanie nie zostało przeniesione do modelu z 2003 roku.
Muzeum Lotnictwa Polskiego · EM-10 Bielik
Karta muzealna dostarcza kontekstu historycznego i wymiarów katalogowych. W opisie napędu rekonstrukcji pierwszeństwo ma prezentacja producenta odnosząca się wprost do latającego prototypu.
Wierność i granice odtworzenia
To autorska rekonstrukcja wizualna SP-YEM według rzutów i fotografii, bez dostępu do fabrycznego modelu CAD ani pomiarów egzemplarza. Rozpiętość odniesiono do 6,5 m. Obrys płatowca bez sondy odtworzono na długości około 9 m; w publikacjach występują również 6,6 m rozpiętości i 9,3 m długości, bez jednoznacznego wskazania punktów pomiaru.
Przekroje kadłuba, drobne detale, wnętrze, podział osłon i drogi chowania podwozia wymagają interpretacji. Profil zachowuje udokumentowaną grubość 6%, ale jego współrzędne odczytano w przybliżeniu z wykresu. Mechanizmy pokazują ruch elementów, a nie obliczone zachowanie samolotu w locie. Pełna zgodność wymiarowa pozostaje do potwierdzenia.
Zdjęcia i publikacje otwierają się u swoich wydawców. Model, oznaczenia i jego podgląd zostały wykonane dla Modelarni.